“Ik krijg een ERCP. Wat gaan ze precies doen?”

Een ERCP, stap voor stap

Bij een ERCP gaat de arts met een dunne slang via uw mond naar het poortje waar gal de darm in stroomt. Meestal om iets te verhelpen: een galsteen weghalen of een stent plaatsen. U krijgt een roesje of slaapt, en de ingreep duurt meestal 30 tot 60 minuten.

Bekijk de route Plan uw ERCP-dag

De route in één minuut. Van de mond naar het poortje van de galweg, wat de arts daar doet en wanneer u daarna belt. Met ondertitels.

Via de mond Geen snee. De slang gaat via slokdarm en maag naar de darm.
30 tot 60 minuten Onder een roesje of in slaap. Daarna een paar uur uitrusten.
9 op de 10 keer lukt wat de arts wil doen. Zo was het bij 5295 ERCP's in Nederland.

Zo verloopt een ERCP

Volg de endoscoop van uw mond tot het poortje bij de galweg. Elke stap laat zien wat de arts daar doet.

Lever, galblaas, galwegen, maag, alvleesklier en twaalfvingerige darm

Stap 1 van 7

Waar het om gaat

Uw lever maakt gal. De galblaas bewaart een voorraad. Via de galweg stroomt de gal naar de twaalfvingerige darm, net als het sap van de alvleesklier. Beide komen de darm in via één klein poortje: de papil.

Waarom krijgt u een ERCP?

Een ERCP is tegenwoordig vooral een behandeling. Om alleen te kijken maken artsen eerst een MRCP (een MRI-scan van de galwegen) of een inwendige echo. Een ERCP volgt als er iets te doen is.

Een steen in de galweg: De gal kan niet weg. Dat geeft pijn, een gele huid of koorts. De Europese richtlijn adviseert zo'n steen weg te halen bij iedereen die de ingreep aankan.
Een ontstoken galweg: Achter een afsluiting kan de gal ontsteken (cholangitis), met hoge koorts. Hoe zieker u bent, hoe sneller de ERCP: bij een ernstige ontsteking zo snel mogelijk.
Een vernauwing: Door een ontsteking, een litteken of een gezwel. Een stent houdt de galweg open. Soms neemt de arts ook wat cellen of weefsel af voor onderzoek.
Gal die lekt na een operatie: Een tijdelijke stent laat de gal naar de darm lopen, zodat het lek kan dichtgroeien.

Een galsteen zit vast in de galweg vlak boven de papil; daarboven is de galweg wijder van opgestuwde gal — Een steen vlak voor het poortje. Daarboven staat de gal opgestuwd.

Uw ERCP-dag

Vul de datum en tijd uit uw brief in. U ziet tot wanneer u mag eten en drinken, wanneer u ongeveer naar huis gaat en tot wanneer u niet zelf rijdt. Met één knop staat het in uw agenda.

Een stent: een buisje dat de galweg openhoudt

Is de galweg vernauwd, of lukt het niet om een steen in één keer weg te halen? Dan plaatst de arts een stent. Er zijn twee soorten, en ze hebben elk een eigen nazorg.

Plastic stent

Dun en tijdelijk. Bij stenen, een lek of een goedaardige vernauwing. Meestal wordt hij na 2 tot 3 maanden vervangen of verwijderd, met een nieuwe ERCP.

Een metalen gaasstent houdt een vernauwd stukje galweg open

Metalen stent

Van gaas dat zich zelf ontvouwt, en breder. Vooral bij een vernauwing door een gezwel. Hij blijft langer open: gemiddeld 168 dagen, tegen 73 dagen voor plastic.

Een vergeten stent is gevaarlijk

Een plastic stent slibt na verloop van tijd dicht. Dan kan de gal niet weg en ontstaat een infectie. Krijgt u met een stent een gele huid of ogen, donkere urine of koorts? Bel dan dezelfde dag. Zet ook een herinnering, zodat de wissel niet vergeten wordt.

Meer over leven met een stent

Wanneer is uw plastic stent geplaatst?

Na de ERCP: wat is normaal, wanneer belt u?

De eerste dag bent u moe van de sedatie. Een paar klachten horen erbij. Andere zijn een reden om dezelfde dag te bellen, tot 14 dagen na de ingreep.

Een vrouw rust 's avonds op de bank met thee, haar zoon zit naast haar

Dit is normaal

Keelpijn van de slang
Een opgeblazen gevoel, krampen en winden: er is lucht in de darm geblazen
Slaperig en vergeetachtig, de rest van de dag

Eerst een slokje water, daarna iets licht verteerbaars. Rijd niet zelf en drink geen alcohol.

Een man belt rustig het ziekenhuis terwijl zijn moeder op de bank rust

Bel dezelfde dag het ziekenhuis bij

Buikpijn die erger wordt of niet zakt met paracetamol
Koorts of koude rillingen. Volg de grens in uw brief: 38 of 38,5 graden
Zwarte ontlasting, bloed bij de ontlasting of bloed braken
Blijven braken
Een gele huid of ogen, of donkere urine
Benauwdheid of pijn op de borst

Gebruik het nummer in uw brief. Staat daar niets voor 's avonds en het weekend, bel dan de huisartsenpost.

Galsteen weg? Vaak volgt nog één stap

Een ERCP haalt stenen uit de galweg, niet uit de galblaas. Zitten daar nog stenen, dan komen ze vaak terug in de galweg.

Daarom adviseren de Nederlandse en de Europese richtlijn om de galblaas te laten verwijderen, het liefst binnen 2 weken na de ERCP. Dat gebeurt met een kijkoperatie. Vraag uw arts of dat voor u geldt.

47 van de 100 kregen opnieuw galklachten als ze afwachtten

2 van de 100 na een operatie aan de galblaas

Nederlandse studie met 120 mensen na het weghalen van een galwegsteen (Boerma, Lancet 2002).

Hoe vaak gaat er iets mis?

Een ERCP is een behandeling met echte risico's. Uw arts weegt die af tegen het risico van niets doen. Zo groot zijn ze, van 1000 mensen die een ERCP krijgen.

35 van de 1000

De meest voorkomende complicatie, met buikpijn die uitstraalt naar de rug. In ongeveer 6 van de 10 gevallen is hij mild. In de ESGE-richtlijn 3,5 tot 9,7 procent, afhankelijk van wie de ERCP krijgt. Daarom krijgt bijna iedereen vooraf een zetpil met een ontstekingsremmer.

Getallen uit een analyse van 21 studies met 16.855 patiënten (Andriulli, 2007) en de Europese richtlijn over complicaties van ERCP (ESGE, 2020).

Alle complicaties en hoe ze voorkomen worden

ERCP, uitgelegd door artsen

8 Nederlandstalige podcasts en video's, samengevat met hoofdstukken. Bekijk ze allemaal

Vragen die vaak terugkomen

Gaat een ERCP via de mond?

Ja. De arts schuift een dunne, buigzame slang via uw mond, slokdarm en maag naar de twaalfvingerige darm. Er komt geen snee aan te pas. Een bijtring tussen uw tanden beschermt de slang en uw gebit.

Krijg ik narcose of een roesje?

Dat verschilt per ziekenhuis. Veel ziekenhuizen geven propofol: u slaapt dan diep. Andere geven een roesje met een kalmerend middel en een pijnstiller. In beide gevallen merkt u weinig van de ingreep, en de meeste mensen herinneren zich er weinig van.

Hoe lang duurt een ERCP?

Meestal 30 tot 60 minuten. Als er veel te doen is, zoals een grote steen, soms 1 tot 2 uur. Bij een dagbehandeling bent u in totaal 3 tot 4 uur in het ziekenhuis.

Mag ik dezelfde dag naar huis?

Vaak wel, na een paar uur op de uitslaapkamer. Sommige ziekenhuizen houden u standaard een nacht. Andere prikken na een paar uur bloed: is dat goed, dan mag u naar huis. Neem voor de zekerheid nachtspullen mee.

Wanneer mag ik weer eten?

Na een uur meestal een slokje water. Daarna iets licht verteerbaars, zodra u goed wakker bent of na een paar uur. Uw ziekenhuis zegt wat daar de regel is. Keelpijn, een opgeblazen gevoel en winden zijn de eerste dag normaal.

Mag ik autorijden na een ERCP?

Niet op de dag zelf. Na de sedatie bent u niet in staat om veilig te rijden. De meeste ziekenhuizen houden 24 uur aan, het Radboudumc minstens 12 uur. Regel dus iemand die u brengt en ophaalt. Drink de eerste 24 uur ook geen alcohol.

Wat als de ERCP niet lukt?

Bij ongeveer 1 op de 10 ERCP's lukt het niet om bij de galweg te komen of alles te doen. Dat is geen falen van het ziekenhuis: soms zit de papil lastig. Meestal volgt een tweede poging, of de arts kiest een andere weg, bijvoorbeeld via een echo-endoscoop of via de huid.

Moet mijn stent er weer uit?

Een plastic stent wel. Die wordt meestal na 2 tot 3 maanden vervangen of verwijderd, met een nieuwe ERCP. Een vergeten stent kan verstoppen en een ernstige infectie geven. Een metalen stent bij een vernauwing door een gezwel blijft meestal zitten.

Haalt een ERCP ook stenen uit mijn galblaas?

Nee. Een ERCP haalt stenen uit de galweg. Zitten er stenen in de galblaas, dan adviseren de richtlijnen meestal om de galblaas te laten verwijderen, liefst binnen 2 weken. Anders komen de klachten vaak terug.

Wat u vandaag al kunt doen

Zet de tijden in uw agenda
Met de tijd uit uw brief maakt u uw ERCP-dag: eten, drinken, aankomst en naar huis.
Regel iemand
Die u brengt, ophaalt en bij voorkeur de eerste nacht bij u is.
Bel over uw medicijnen
Gebruikt u bloedverdunners of diabetesmedicijnen en hoorde u niets? Bel uiterlijk een week vooraf het ziekenhuis.