Wat geelzucht is

Geelzucht (medisch: icterus) ontstaat als bilirubine zich in uw bloed ophoopt. Bilirubine is een afbraakproduct van rode bloedcellen dat normaal door uw lever via de gal wordt afgevoerd. Als die afvoer blokkeert, kleurt uw huid en het oogwit geel, wordt uw urine donker en uw ontlasting lichter.

Niet elke geelzucht komt door een verstopte galweg. Sommige leverziekten (hepatitis, cirrose) of bloedaandoeningen geven ook geelzucht. Maar wanneer de oorzaak in de galwegen ligt, is ERCP vaak de beste behandeling.

De vier hoofdoorzaken die ERCP behandelt

Galsteen in de galweg

De meest voorkomende oorzaak. Een steen blokkeert de afvoer. ERCP haalt de steen weg.

Goedaardige vernauwing

Soms na een eerdere operatie of door langdurige ontsteking ontstaat een nauwer geworden stuk. ERCP rekt het op of plaatst een stent.

Tumor van galweg of alvleesklier

Een gezwel kan de galweg dichtdrukken. ERCP plaatst een stent om de gal weer te laten stromen, en kan weefsel afnemen voor diagnose.

Ontsteking van de alvleesklier

Een gezwollen pancreaskop kan de galweg afdrukken. Behandeling van de pancreatitis lost vaak ook de geelzucht op.

Hoe het traject loopt

01

Diagnostiek bij eerste verdenking

Bloedonderzoek (bilirubine, leverwaarden), echo van de buik, vaak gevolgd door MRCP of CT om de oorzaak te lokaliseren.

02

Multidisciplinair overleg

Bij twijfel of bij verdenking op tumor wordt het beeld besproken in het MDO. Daar wordt de beste route bepaald.

03

ERCP voor afvoerherstel

Onder sedatie zoekt de arts de oorzaak van de blokkade. Bij een steen volgt verwijdering, bij een vernauwing een stent of oprekken.

04

Stent-plaatsing indien nodig

Een dun buisje dat de galweg openhoudt. Plastic voor tijdelijk, metaal voor langer. Geel komt meestal binnen dagen tot weken terug.

05

Vervolgstappen

Bij goedaardige oorzaken stent vervangen of verwijderen. Bij tumor verder behandelplan met oncoloog of chirurg.

Wanneer ERCP een spoedingreep is

Bij geelzucht met koorts, koude rillingen en pijn rechts onder de ribben (de zogenaamde Charcot-trias) is de combinatie waarschijnlijk cholangitis: een infectie van de galwegen door een blokkade. Dit is een spoedeisende situatie. ERCP wordt dan bij voorkeur binnen 24 tot 48 uur gedaan om de afvoer te herstellen en de infectie te verlichten.

Bij geelzucht zonder koorts of pijn is er wel haast (binnen dagen tot een week diagnose), maar geen acute spoed.

Wat als de oorzaak een tumor is

Bij verdenking op een tumor die de galweg dichtdrukt, heeft ERCP twee functies:

  • Een stent plaatsen om de afvoer te herstellen, zodat de geelzucht zakt en u zich weer beter voelt
  • Weefselmonsters nemen (cytologie of biopt) om de diagnose vast te stellen

De keuze tussen plastic of metalen stent hangt af van het verwachte behandelplan. Bij operabele tumoren vaak plastic (vervangbaar voor operatie). Bij langdurige paliatie vaker metaal. Lees daarover meer op de pagina plastic of metalen stent.

Veelgestelde vragen

Wanneer is geelzucht een spoedgeval?
Als geelzucht gepaard gaat met koorts, koude rillingen en pijn (cholangitis), is het een spoedgeval. Dat patroon wijst op een infectie van de galwegen die binnen uren behandeld moet worden, vaak met spoed-ERCP. Geelzucht zonder koorts is meestal niet acuut, maar wel reden voor snelle diagnostiek.
Hoe snel verdwijnt geelzucht na ERCP?
Het bilirubine in uw bloed daalt geleidelijk. De gele kleur verdwijnt meestal binnen 1 tot 3 weken. Donkere urine wordt eerder lichter, vaak binnen dagen. Jeuk verbetert vaak binnen 48 tot 72 uur.
Krijg ik altijd een stent bij geelzucht?
Niet altijd. Bij een eenvoudig te verwijderen steen lost de ERCP de blokkade direct op zonder stent. Bij vernauwingen of tumoren wordt vrijwel altijd een stent geplaatst om afvloed te garanderen.
Wat als ERCP niet lukt of de blokkade niet kan oplossen?
Soms is endoscopisch bereiken niet mogelijk, bijvoorbeeld bij grote tumoren of bijzondere anatomie. Dan zijn alternatieven: percutane drainage (een drain via de huid), EUS-geleide drainage, of bij geselecteerde patiënten een operatie.
Is geelzucht altijd gevaarlijk?
Op zichzelf is een lichte geelzucht zelden direct levensbedreigend, maar de oorzaak verdient altijd onderzoek. Bij koorts en pijn wel snel handelen. Langdurige geelzucht zonder behandeling kan de lever beschadigen.
Komt geelzucht terug na succesvolle ERCP?
Bij goede behandeling van de oorzaak meestal niet. Bij stents kan na verloop van tijd verstopping ontstaan, en moet de stent vervangen worden. Bij een tumor kan progressie zorgen voor terugkomende klachten, daarover beslist u samen met uw behandelteam.

Verder lezen

ERCP bij galstenen

De meest voorkomende oorzaak van geelzucht.

ERCP met stent

Wanneer een buisje de galweg openhoudt.

Hoe verloopt een ERCP

De acht stappen tijdens de ingreep.
✓
Medisch gecontroleerd

Inhoud opgesteld met input van een MDL-arts

Deze pagina is inhoudelijk gecontroleerd. De informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies.