Wat een galsteen is

Galstenen zijn harde klompjes die ontstaan in de galblaas, vaak uit cholesterol of bilirubine. Ze variëren in grootte van enkele millimeters tot een paar centimeter. Veel mensen hebben ze zonder het te weten.

Het probleem ontstaat als een steen uit de galblaas verschuift en terechtkomt in de gemeenschappelijke galweg, het buisje dat gal van lever en galblaas naar de twaalfvingerige darm voert. Daar kan de steen vast komen te zitten en de afvoer blokkeren.

Waarom een galsteen in de galweg klachten geeft

Hevige pijn rechtsboven

Krampende pijn die kan uitstralen naar de rug of rechter schouder. Vaak na een vette maaltijd of 's nachts.

Geelzucht

Gele huid en ogen, donkere urine, lichtgekleurde ontlasting. Door opgehoopte gal achter de blokkade.

Koorts en koude rillingen

Wijst op een infectie van de galwegen (cholangitis). Spoedeisend.

Buikpijn met misselijkheid

Soms wijst dit op pancreatitis door een steen die de pancreasgang blokkeert. Ook spoedeisend.

Niet elke galsteen geeft direct klachten. Soms verschuift een kleine steen weer terug, of glijdt door naar de darm zonder vast te komen zitten. Maar als de steen blijft zitten, neemt de druk in de galweg toe en geeft dat de bovenstaande klachten.

Hoe ERCP de steen weghaalt

01

Diagnostiek vooraf

Meestal eerst een echo van de buik en bloedonderzoek. Vaak gevolgd door een MRCP-scan om de steen precies te lokaliseren.

02

Voorbereiding

Nuchter zijn, eventueel bloedverdunners stoppen in overleg met arts, een naaste regelen die u thuisbrengt.

03

Endoscoop tot de papil

Onder sedatie brengt de arts de endoscoop tot de papil van Vater in de twaalfvingerige darm.

04

Papillotomie

Vaak maakt de arts eerst een klein sneetje in het poortje van de galweg om ruimte te creëren voor de steen.

05

Steen vangen

Met een mandje of ballonnetje door het kanaal van de endoscoop pakt de arts de steen vast en trekt hem terug naar de darm.

06

Controle

Met röntgen controleert de arts of alle stenen weg zijn. Soms zit er meer dan één.

07

Eventueel stent

Bij grote of moeilijke stenen wordt soms een stent geplaatst om de afvloed tijdelijk te garanderen, voor een tweede ERCP.

Wat na de ERCP

Bij ongeveer 90 tot 95 procent van de mensen lukt het de steen in één sessie te verwijderen. Daarna gaat u naar de uitslaapkamer en meestal dezelfde dag of de volgende ochtend naar huis.

Bij galstenen die uit de galblaas kwamen, plant uw arts vaak een aparte galblaasoperatie in de weken erna. Dat voorkomt dat nieuwe stenen opnieuw verschuiven en hetzelfde probleem geven.

Pijn, koorts of geelzucht na de ERCP horen niet bij normaal herstel. Lees op de pagina wanneer bellen na ERCP wat directe alarmsignalen zijn.

Speciale situaties

Niet elke galsteen-ERCP verloopt standaard. Een paar situaties die anders zijn:

  • Hele grote stenen: kunnen mechanische verbrijzeling vragen, of een tijdelijke stent met latere herhaal-ERCP.
  • Veel stenen tegelijk: soms zijn er meerdere ERCP's nodig om alles weg te halen.
  • Pancreatitis door steen: bij actieve ontsteking van de alvleesklier door een steen wordt vaak met spoed binnen 24 tot 72 uur een ERCP gedaan.
  • Patiënten zonder galblaas: mensen die hun galblaas al kwijt zijn, kunnen toch stenen ontwikkelen in de galwegen zelf. Behandeling vergelijkbaar.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of mijn galsteen ERCP nodig heeft?
Niet alle galstenen vragen ERCP. Stenen die in de galblaas zitten en geen klachten geven, kunnen blijven. ERCP komt in beeld als een steen in de gemeenschappelijke galweg zit en pijn, geelzucht of infectie veroorzaakt. Uw arts beoordeelt dat aan de hand van klachten, bloedonderzoek en beeldvorming.
Krijg ik na de ERCP mijn galblaas verwijderd?
Vaak wel, in een aparte operatie. ERCP haalt de losliggende steen uit de galweg, maar laat de galblaas intact. Omdat de galblaas vaak meer stenen bevat die opnieuw kunnen verschuiven, wordt meestal een laparoscopische galblaasoperatie (cholecystectomie) gepland in de weken erna.
Hoeveel kans dat het in één ERCP lukt?
Bij ongeveer 90 tot 95 procent van de mensen lukt de steenverwijdering in één sessie. Bij grote, harde of veel stenen is soms een tweede ERCP nodig, eventueel met een stent in de tussenliggende periode.
Wat als de steen te groot is voor het mandje?
Bij hele grote stenen kan de arts gebruik maken van mechanische lithotripsie (een gereedschap dat de steen breekt) of de steen tijdelijk laten zitten met een stent erin. Bij een vervolg-ERCP wordt dan opnieuw geprobeerd.
Hoe weet ik dat alle stenen weg zijn?
Met röntgenbeelden tijdens de ERCP, en soms met een aanvullende MRCP achteraf. Klachtenvrij zijn na de ingreep is meestal een goed teken. Bij twijfel kan een herhaalonderzoek volgen.
Kan ik de stenen voorkomen in de toekomst?
Niet altijd. Galstenen ontstaan vooral door erfelijke en hormonale factoren. Wat helpt is gezond gewicht, voldoende beweging, en niet snel afvallen. Bij galblaasoperatie verdwijnt de bron van de meeste stenen, hoewel kleine stenen soms in de galwegen kunnen ontstaan.

Verder lezen

ERCP met stent

Wanneer een buisje achterblijft, en welke soort.

Hoe verloopt een ERCP

De acht stappen tijdens de ingreep zelf.

Voorbereiding op ERCP

Wat u vooraf regelt en doet.
✓
Medisch gecontroleerd

Inhoud opgesteld met input van een MDL-arts

Deze pagina is inhoudelijk gecontroleerd. De informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies.